Kennisbank · IT-afkortingen

IT- en cyberafkortingen
in gewone taal

In de ICT wemelt het van de afkortingen. Hier leggen we er 101 kort en begrijpelijk uit, van beveiliging en e-mail tot netwerk en wetgeving.

101 afkortingen

0–9

2FA

Two-Factor Authentication · tweestapsverificatie

Inloggen met twee verschillende bewijzen, bijvoorbeeld je wachtwoord plus een code of melding op je telefoon. De meest gebruikte vorm van MFA.

3-2-1

3-2-1-regel voor back-ups

Vuistregel voor back-ups: 3 kopieën van je gegevens, op 2 verschillende soorten opslag, waarvan 1 op een andere locatie, bijvoorbeeld in de cloud.

Beheer & back-upZie ook Cloud backup

5G

Vijfde generatie mobiel netwerk

Snel mobiel internet met een korte reactietijd. Ook geschikt als back-upverbinding als je vaste internet uitvalt.

A

AAD

Azure Active Directory

De vroegere naam van Microsoft Entra ID: de plek waar Microsoft 365 je gebruikers, wachtwoorden, groepen en aanmeldregels beheert.

Microsoft 365

AI

Artificial Intelligence · kunstmatige intelligentie

Computersystemen die taken uitvoeren waarvoor normaal menselijke intelligentie nodig is, zoals teksten schrijven of samenvatten. Wees voorzichtig met het invoeren van vertrouwelijke gegevens in openbare AI-tools.

Algemeen

AitM

Adversary-in-the-Middle

Phishingtechniek waarbij een nep-inlogpagina alles doorstuurt naar de echte inlogpagina. De aanvaller steelt zo niet alleen je wachtwoord, maar ook je inlogsessie, en kan daarmee gewone MFA omzeilen. Phishingbestendige MFA, zoals passkeys, helpt hiertegen.

Beveiliging

AP

Access Point

Apparaat dat wifi uitzendt. Met meerdere access points krijg je ook in een groter gebouw overal goede dekking.

AP

Autoriteit Persoonsgegevens

De Nederlandse privacytoezichthouder. Een datalek moet je in de meeste gevallen binnen 72 uur bij de AP melden.

Wet & normen

APT

Advanced Persistent Threat

Langdurige, gerichte aanval door een goed georganiseerde groep die zo lang mogelijk onopgemerkt in een netwerk probeert te blijven.

Beveiliging

ATP

Advanced Threat Protection

Vroegere naam van Microsoft Defender for Office 365: extra bescherming van e-mail tegen phishing, schadelijke bijlagen en links.

AV

Antivirus

Software die schadelijke programma’s herkent en blokkeert, van oudsher vooral aan de hand van bekende kenmerken.

Beveiliging

AVG

Algemene Verordening Gegevensbescherming

De Europese privacywet die regelt hoe organisaties met persoonsgegevens moeten omgaan, inclusief een passende beveiliging. In het Engels: GDPR.

Wet & normen

B

BCP

Business Continuity Plan · continuïteitsplan

Plan om je bedrijf draaiende te houden tijdens en na een verstoring. Disaster recovery is daar een onderdeel van.

Beheer & back-up

BEC

Business Email Compromise

Oplichting via zakelijke e-mail vanaf een overgenomen of nagemaakt account. Bijvoorbeeld een valse factuur met een ander rekeningnummer, of ‘de directeur’ die vraagt om snel geld over te maken.

E-mail

BSN

Burgerservicenummer

Uniek persoonsnummer van iedereen die in Nederland is ingeschreven. Je mag het alleen gebruiken als de wet dat toestaat, en moet het extra goed beveiligen, ook als je het mailt.

BYOD

Bring Your Own Device

Medewerkers gebruiken hun eigen laptop of telefoon voor het werk. Dat vraagt om duidelijke afspraken en om beveiliging van de zakelijke gegevens op die apparaten.

Beheer & back-up

C

C2

Command and Control

De servers en kanalen waarmee aanvallers besmette apparaten op afstand aansturen. Wordt ook C&C genoemd.

Beveiliging

Cbw

Cyberbeveiligingswet

De Nederlandse wet die de Europese NIS2-richtlijn invoert.

Wet & normen

CPU

Central Processing Unit · processor

Het ‘brein’ van een computer, dat alle berekeningen uitvoert.

Algemeen

CSIRT

Computer Security Incident Response Team

Team dat reageert op beveiligingsincidenten: het zoekt uit wat er is gebeurd, beperkt de schade en helpt bij het herstel. Wordt ook wel CERT (Computer Emergency Response Team) genoemd.

Beveiliging

CSP

Cloud Solution Provider

Programma van Microsoft waarbij je licenties afneemt via een partner, die ook de ondersteuning en het beheer kan verzorgen.

Microsoft 365

CVE

Common Vulnerabilities and Exposures

Openbare lijst waarin elke bekende kwetsbaarheid een uniek nummer krijgt, in de vorm CVE-jaartal-volgnummer. Zo weet iedereen precies over welk lek het gaat.

Beveiliging

CVSS

Common Vulnerability Scoring System

Score van 0 tot 10 die aangeeft hoe ernstig een kwetsbaarheid is. Hoe hoger de score, hoe belangrijker het is om snel bij te werken.

Beveiliging

D

DDoS

Distributed Denial of Service

Aanval waarbij veel apparaten tegelijk een website, dienst of netwerk overspoelen met verkeer, zodat die onbereikbaar wordt.

Beveiliging

DHCP

Dynamic Host Configuration Protocol

Geeft apparaten in een netwerk automatisch een IP-adres, zodat je dat niet per apparaat hoeft in te stellen.

Netwerk

DKIM

DomainKeys Identified Mail

Digitale handtekening op uitgaande e-mail. De ontvanger kan daarmee controleren dat het bericht echt van jouw domein komt en onderweg niet is aangepast.

E-mail

DLP

Data Loss Prevention

Maatregelen en software die voorkomen dat gevoelige gegevens, zoals BSN’s of creditcardnummers, (per ongeluk) de organisatie verlaten.

Beveiliging

DMARC

Domain-based Message Authentication, Reporting and Conformance

Beleid in DNS dat ontvangers vertelt wat ze moeten doen met e-mail die niet aantoonbaar van jouw domein komt (geen geldige SPF- of DKIM-controle): doorlaten, in quarantaine plaatsen of weigeren. Je krijgt er ook rapporten over. Belangrijk tegen misbruik van je domeinnaam.

E-mail

DNS

Domain Name System

Het ‘telefoonboek’ van internet: zet een domeinnaam zoals lanpoint.nl om naar het IP-adres van de server.

DPIA

Data Protection Impact Assessment · gegevensbeschermingseffectbeoordeling

Risicoanalyse die de AVG verplicht stelt voor verwerkingen van persoonsgegevens met een hoog privacyrisico.

Wet & normen

DR

Disaster Recovery

Plan en middelen om na een grote storing, brand of aanval je ICT weer aan de praat te krijgen.

Beheer & back-up

E

EDR

Endpoint Detection and Response

Beveiliging op computers en servers die verdacht gedrag continu bewaakt, aanvallen opspoort en kan ingrijpen, bijvoorbeeld door een apparaat van het netwerk te isoleren. Gaat verder dan klassieke antivirus.

Beveiliging

EOL

End of Life

Het moment waarop de fabrikant een product niet meer ondersteunt en er geen beveiligingsupdates meer voor uitbrengt. Voor Windows 10 stopte de reguliere ondersteuning bijvoorbeeld op 14 oktober 2025.

Beheer & back-up

F

FG

Functionaris Gegevensbescherming

Interne toezichthouder op de naleving van de AVG. Verplicht voor onder meer overheidsorganisaties en organisaties die op grote schaal gevoelige gegevens verwerken. In het Engels: DPO.

Wet & normen

G

GDPR

General Data Protection Regulation

De Engelse naam van de AVG, de Europese privacywet.

Wet & normen

H

HDD

Hard Disk Drive · harde schijf

Opslag met draaiende schijven. Goedkoper per gigabyte, maar trager en gevoeliger voor stoten dan een SSD.

Algemeen

HTTPS

HyperText Transfer Protocol Secure

De beveiligde versie van HTTP: het verkeer tussen je browser en de website is versleuteld met TLS, herkenbaar aan het slotje. Let op: het slotje zegt niets over de betrouwbaarheid van de website zelf. Ook phishingsites gebruiken https.

Netwerk

I

IaaS

Infrastructure as a Service

Servers, opslag en netwerk huren in de cloud, bijvoorbeeld bij Microsoft Azure. Je beheert zelf wat erop draait.

Beheer & back-up

IAM

Identity and Access Management · identiteits- en toegangsbeheer

Het beheer van accounts en rechten: wie heeft welk account, en waar heeft die persoon toegang toe.

Beveiliging

IDS / IPS

Intrusion Detection System / Intrusion Prevention System

Systeem dat netwerkverkeer bewaakt op aanvallen en die meldt (IDS) of ook direct blokkeert (IPS).

Beveiliging

IOC

Indicator of Compromise

Spoor dat erop wijst dat een systeem is aangevallen of besmet, zoals een verdacht IP-adres, domeinnaam of bestand.

Beveiliging

IP

Internet Protocol

De basisafspraken waarmee apparaten via een netwerk gegevens uitwisselen. Elk apparaat krijgt een IP-adres, zoals 192.168.1.10 in je lokale netwerk.

Netwerk

ISO 27001

ISO/IEC 27001

Internationale norm voor informatiebeveiliging. Een organisatie met een ISO 27001-certificaat heeft aantoonbaar een managementsysteem voor informatiebeveiliging ingericht.

Wet & normen

ITDR

Identity Threat Detection and Response

Bewaking van accounts op aanvallen, zoals verdachte aanmeldingen of misbruik van gestolen inloggegevens, en snel ingrijpen als een account niet meer te vertrouwen is.

L

LAN

Local Area Network · lokaal netwerk

Het netwerk binnen een gebouw, met kabels en/of wifi, waarop je computers, printers en andere apparaten zijn aangesloten.

LLM

Large Language Model

Het type AI achter chatbots zoals ChatGPT en Microsoft Copilot: getraind op grote hoeveelheden tekst om taal te begrijpen en te schrijven.

Algemeen

M

MAC-adres

Media Access Control-adres

Uniek hardware-adres van een netwerkaansluiting. Wordt onder meer gebruikt om apparaten in een netwerk te herkennen.

Netwerk

MAM

Mobile Application Management

Beheer van alleen de zakelijke apps en gegevens op een apparaat. Handig als medewerkers hun eigen telefoon gebruiken (BYOD).

Beheer & back-up

MDM

Mobile Device Management · apparaatbeheer

Op afstand beheren en beveiligen van laptops, telefoons en tablets, bijvoorbeeld met Microsoft Intune: instellingen uitrollen, apps installeren en een gestolen apparaat wissen.

MDR

Managed Detection and Response

Detectie en respons als dienst: een team van beveiligingsspecialisten beoordeelt de meldingen, vaak 24/7, en grijpt in als dat nodig is.

Beveiliging

MFA

Multi-Factor Authentication · meervoudige authenticatie

Inloggen met minimaal twee factoren uit verschillende categorieën: iets wat je weet (wachtwoord), iets wat je hebt (telefoon of beveiligingssleutel) of iets wat je bent (vingerafdruk of gezicht). Een gestolen wachtwoord alleen is dan niet genoeg om in te loggen.

MITM

Man-in-the-Middle

Aanval waarbij iemand ongemerkt het verkeer tussen twee partijen onderschept of aanpast, bijvoorbeeld via een nep-wifinetwerk.

Beveiliging

MSP

Managed Service Provider

IT-bedrijf dat de ICT van klanten structureel beheert, in plaats van alleen te helpen als er iets kapot is.

Beheer & back-up

MSSP

Managed Security Service Provider

Dienstverlener die de beveiliging van klanten bewaakt en beheert, bijvoorbeeld met een SOC.

Beheer & back-up

N

NAS

Network Attached Storage

Opslagapparaat in je netwerk voor gedeelde bestanden of back-ups. Let op: een NAS in hetzelfde gebouw beschermt niet tegen brand of diefstal.

Beheer & back-upZie ook NAS-beheer

NAT

Network Address Translation

Vertaalt de interne IP-adressen van je apparaten naar het ene publieke IP-adres van je internetverbinding.

Netwerk

NCSC

Nationaal Cyber Security Centrum

Het expertisecentrum van de Nederlandse overheid voor cybersecurity. Publiceert onder meer waarschuwingen over kwetsbaarheden en adviezen.

Wet & normen

NGFW

Next-Generation Firewall

Firewall die niet alleen naar poorten en adressen kijkt, maar ook applicaties en gebruikers herkent en verkeer inhoudelijk kan controleren.

NIS2

Network and Information Security-richtlijn 2

Europese richtlijn met strengere eisen voor cybersecurity en het melden van incidenten, voor organisaties in essentiële en belangrijke sectoren. Ook hun leveranciers krijgen er vaak mee te maken. In Nederland ingevoerd via de Cyberbeveiligingswet (Cbw).

Wet & normen

NTA 7516

Nederlandse Technische Afspraak 7516

De Nederlandse norm voor het veilig e-mailen van vertrouwelijke gegevens, zoals medische informatie en andere persoonsgegevens.

O

O365

Office 365

Oudere naam voor de cloudabonnementen van Microsoft. De meeste abonnementen heten inmiddels Microsoft 365; Office 365 bestaat nog voor een aantal abonnementen voor grote organisaties.

Microsoft 365

OS

Operating System · besturingssysteem

De basissoftware van een apparaat, zoals Windows, macOS, iOS of Android.

Algemeen

OTP

One-Time Password · eenmalige code

Code die maar één keer en meestal maar kort geldig is, bijvoorbeeld uit een authenticator-app of per sms. Wordt vaak gebruikt als tweede stap bij het inloggen.

Beveiliging

P

PaaS

Platform as a Service

Cloudplatform waarop ontwikkelaars applicaties bouwen en laten draaien, zonder zelf servers te beheren.

Beheer & back-up

PAM

Privileged Access Management

Extra bescherming en controle van accounts met beheerrechten. Juist die accounts zijn voor aanvallers het meest waardevol.

Beveiliging

Pentest

Penetration test · penetratietest

Test waarbij specialisten met toestemming proberen in te breken op je systemen, om zwakke plekken te vinden voordat criminelen dat doen.

Beveiliging

PoE

Power over Ethernet

Stroom via de netwerkkabel. Handig voor access points, camera’s en vaste telefoons: op die plek is dan geen stopcontact nodig.

Netwerk

Q

QoS

Quality of Service

Instelling waarmee je belangrijk netwerkverkeer, zoals telefoongesprekken en videobellen, voorrang geeft boven bijvoorbeeld downloads.

Netwerk

R

RaaS

Ransomware-as-a-Service

Criminelen verhuren ransomware aan anderen, die de aanvallen uitvoeren en een deel van het losgeld afdragen. Zo kunnen ook criminelen zonder technische kennis een ransomware-aanval uitvoeren.

Beveiliging

RAM

Random Access Memory · werkgeheugen

Het tijdelijke geheugen van een computer. Met meer RAM kun je meer programma’s tegelijk soepel gebruiken.

Algemeen

RAT

Remote Access Trojan

Schadelijke software waarmee een aanvaller een computer ongemerkt op afstand kan bedienen.

Beveiliging

RMM

Remote Monitoring and Management

Software waarmee een IT-beheerder computers en servers op afstand bewaakt, bijwerkt en beheert. Zo worden problemen vaak opgemerkt voordat je er last van hebt.

Beheer & back-up

RPO

Recovery Point Objective

Hoeveel gegevens je maximaal kwijt mag raken, uitgedrukt in tijd. Bij een RPO van 24 uur heb je minimaal één back-up per dag nodig.

Beheer & back-up

RTO

Recovery Time Objective

Hoe snel een systeem na een storing weer moet werken. Bepaalt mede welke back-up- en herstelmethode je nodig hebt.

Beheer & back-up

S

SaaS

Software as a Service

Software die je via internet gebruikt en per maand of jaar afneemt, zoals Microsoft 365. Je hoeft zelf niets op een server te installeren of te onderhouden.

Beheer & back-up

SIEM

Security Information and Event Management

Systeem dat logboeken uit veel verschillende bronnen verzamelt en analyseert, om aanvallen en afwijkingen te herkennen.

Beveiliging

SIP

Session Initiation Protocol

Standaard waarmee VoIP-gesprekken worden opgezet en beëindigd. Een SIP-account koppelt je toestel of app aan je telefooncentrale of provider.

Netwerk

SLA

Service Level Agreement

Afspraken over de dienstverlening, zoals reactietijden, bereikbaarheid en de beschikbaarheid van systemen.

Beheer & back-up

SOC

Security Operations Center

Team dat beveiligingsmeldingen bewaakt, onderzoekt en afhandelt, vaak dag en nacht.

Beveiliging

SPF

Sender Policy Framework

DNS-record waarin staat welke mailservers namens jouw domein e-mail mogen versturen. Helpt voorkomen dat anderen mail versturen die van jouw domein lijkt te komen.

E-mail

SSD

Solid State Drive

Snelle opslag zonder bewegende delen. Een computer met een SSD start en werkt veel sneller dan met een harde schijf (HDD).

Algemeen

SSID

Service Set Identifier

De naam van een wifinetwerk, zoals je die ziet als je verbinding zoekt.

Netwerk

SSL

Secure Sockets Layer

Voorganger van TLS. De term SSL-certificaat wordt nog veel gebruikt, maar tegenwoordig gaat het eigenlijk altijd om TLS.

Netwerk

SSO

Single Sign-On

Eén keer inloggen geeft toegang tot meerdere applicaties. Makkelijker voor gebruikers, en toegang hoeft maar op één plek geregeld en ingetrokken te worden.

Beveiliging

T

TLS

Transport Layer Security

Versleuteling van verbindingen, bijvoorbeeld tussen je browser en een website (het slotje en https) of tussen mailservers onderling.

Beveiliging

TPM

Trusted Platform Module

Beveiligingschip in een computer dat sleutels veilig opslaat. Nodig voor Windows 11 en gebruikt voor onder meer BitLocker-schijfversleuteling.

Algemeen

U

UEFI

Unified Extensible Firmware Interface

De software die als eerste start als je een computer aanzet en de hardware klaarmaakt voor het besturingssysteem. De moderne opvolger van het BIOS.

Algemeen

UPS

Uninterruptible Power Supply · noodstroomvoeding

Accu die apparatuur bij een stroomstoring even laat doorwerken, zodat een korte storing wordt overbrugd of servers netjes kunnen afsluiten.

Beheer & back-up

URL

Uniform Resource Locator · webadres

Het volledige adres van een webpagina, zoals https://www.lanpoint.nl/contact/. Twijfel je of een link te vertrouwen is? Controleer dan de URL voordat je inlogt.

Algemeen

V

VLAN

Virtual Local Area Network

Logische scheiding binnen één fysiek netwerk. Zo houd je bijvoorbeeld gastenwifi, camera’s en werkplekken van elkaar gescheiden.

VM

Virtual Machine · virtuele server

Een computer of server die als software draait op een fysieke server. Zo kunnen op één fysieke server meerdere servers draaien.

Beheer & back-upZie ook Serverbeheer

VPN

Virtual Private Network

Versleutelde verbinding over internet, bijvoorbeeld om thuis veilig op het bedrijfsnetwerk te werken of om veilig gebruik te maken van openbare wifi.

Beveiliging

W

WAN

Wide Area Network

Netwerk over grote afstand, zoals de verbinding tussen vestigingen. Op je router is de WAN-poort de aansluiting richting internet.

Netwerk

WLAN

Wireless Local Area Network

Een draadloos lokaal netwerk: in de praktijk je wifi.

Netwerk

WPA2 / WPA3

Wi-Fi Protected Access

Beveiligingsstandaarden voor wifi. Gebruik bij voorkeur WPA3, of anders WPA2 met een sterk wachtwoord. Oudere standaarden zoals WEP zijn niet meer veilig.

Netwerk

X

XDR

Extended Detection and Response

Detectie en respons die gegevens uit meerdere bronnen combineert, zoals apparaten, e-mail, accounts en cloud. Zo wordt een aanval als geheel zichtbaar.

Beveiliging

Z

ZTNA

Zero Trust Network Access

Toegang tot bedrijfsapplicaties per gebruiker en per applicatie, op basis van wie je bent en hoe veilig je apparaat is. Niemand wordt automatisch vertrouwd, ook niet binnen het netwerk.

Beveiliging

Contact

Liever niet zelf uitzoeken?

Wij regelen je ICT en beveiliging, en leggen het uit in gewone taal. In een kort gesprek bekijken we wat je nodig hebt, zonder verplichtingen.